From 21 to 23 July 2026, Vovousa becomes a meeting point for an open three-day participatory workshop dedicated to the forest, the community, and the possibilities of collaborative management of forest ecosystems.
The Forest Commons Lab – Vovousa will be implemented by The High Mountains Co-opin the context of the project “Multifunctional Management of Forest Ecosystems: The Case Study of Vovousa, Northern Pindos National Park”, coordinated by the Society for the Environment and Cultural Heritage, with scientific partners being the National and Kapodistrian University of Athens and the Aristotelio University of Thessaloniki.
In the epicenter stands the Vovousa Community Forest as a place of work, knowledge, cultural memory, local economy, and collective responsibility. The forest is part of the village’s history, its everyday life, its production, its identity, and its potential.
The question, then, is not only how we protect the forest. It is also how we can manage it in a way that supports life in the place, respects the limits of the ecosystem, and gives a role to the local community..
The project for the multifunctional management of Vovousa’s forest ecosystem creates an important opportunity: to bring together scientific research, local experience, and the needs of the people who live, work, or are active in the area.
For The High Mountains, this connection is crucial. A forest management plan cannot be only a technical or scientific tool. To have continuity and meaning, it needs to be in dialogue with the community, with forest professionals, with producers, with forest cooperatives, and with the people who know the mountain through their everyday relationship with it.
That is why the Forest Commons Lab was designed as a small but meaningful process of local activation. It includes participatory discussions, experiential field activities, workshops for children and adults, talks on mountain production, and thematic meetings around collaborative models of forest management.
The aim is to open a practical dialogue on what forest management that combines ecosystem protection with local development, cooperation, and participation could mean for Vovousa and the wider area.
Learn more about the three-day programme activities below:
- A small exercise in imagination for Vovousa | Tuesday, 21 July
The three-day programme begins in Tuesday 21 July, 19:00-21:00, with an open meeting with the local community.
The meeting is organised as a participatory “ideas café”, where residents, professionals, visitors, young people, and representatives of local organisations will be invited to discuss the future of Vovousa and its relationship with the forest.
The starting point is simple: to imagine Vovousa ten or twenty years from now. What would we like the village to be like? What place will the forest have in its life? Who will be able to live and work here? What activities can support the local economy without degrading the ecosystem? How can local knowledge meet scientific knowledge?
Μέσα από αυτή τη συζήτηση, το δάσος αντιμετωπίζεται όχι ως απομονωμένο φυσικό αντικείμενο, αλλά ως κομμάτι ενός ζωντανού τόπου. Συνδέεται με την κατοίκηση, την παραγωγή, τον τουρισμό, την εκπαίδευση, την κοινότητα και τις προοπτικές παραμονής και επιστροφής ανθρώπων στα ορεινά χωριά.
- Εκδρομή στο δάσος «Γνωριμία με τα μανιτάρια και τα αυτοφυή προϊόντα» | Τετάρτη 22 Ιουλίου
Την Τετάρτη 22 Ιουλίου, 10:00–11:30, το πρόγραμμα μεταφέρεται στο πεδίο, με μια εκπαιδευτική διαδρομή στο δάσος της Βοβούσας.
Η δράση έχει επίκεντρο τα μανιτάρια, τα αυτοφυή προϊόντα και τον ρόλο τους μέσα στο δασικό οικοσύστημα. Οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν βασικά είδη μανιταριών της περιοχής, άλλα αυτοφυή προϊόντα του δάσους, όπως επίσης και τη σημασία τους για τη βιοποικιλότητα και τη λειτουργία του οικοσυστήματος.
Η γνωριμία με τα μανιτάρια θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τις αλληλεξαρτήσεις του δάσους, την ευαισθησία των φυσικών κύκλων και την ανάγκη για υπεύθυνη συμπεριφορά στο πεδίο.
Η δράση θα εστιάσει στις βασικές αρχές ασφαλούς αναγνώρισης, υπεύθυνης συλλογής και σεβασμού των ορίων του φυσικού περιβάλλοντος. Στόχος είναι οι συμμετέχοντες να αποκτήσουν μια πιο ουσιαστική σχέση με το δάσος, πέρα από την απλή αναψυχή ή κατανάλωση.
- Σεμινάριο τροφοσυλλογής για ενήλικες | Τετάρτη 22 Ιουλίου
Στη συνέχεια, 12:00–13:30, θα πραγματοποιηθεί σεμινάριο τροφοσυλλογής για ενήλικες.
Η τροφοσυλλογή είναι μια πρακτική βαθιά συνδεδεμένη με τη ζωή στα ορεινά χωριά. Συνδέει τη διατροφή με την εποχικότητα, την τοπική γνώση, την παρατήρηση της φύσης και τη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων. Δεν είναι όμως μια δραστηριότητα χωρίς όρια. Απαιτεί γνώση, προσοχή, εμπειρία και σεβασμό.
Το σεμινάριο θα ασχοληθεί με βασικές αρχές ορθής και ασφαλούς τροφοσυλλογής, την αναγνώριση επιλεγμένων άγριων φυτών και μανιταριών, τους κινδύνους από λανθασμένη ταυτοποίηση, την εποχικότητα, τα όρια συλλογής και τις δυνατότητες αξιοποίησης στην τοπική διατροφή.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη σχέση ανάμεσα στην τροφοσυλλογή και την τοπική οικονομία. Τα αυτοφυή προϊόντα μπορούν να αποτελέσουν μέρος της ταυτότητας ενός τόπου, της γαστρονομίας και ήπιων μορφών βιώσιμου τουρισμού. Αυτό όμως μπορεί να γίνει μόνο αν αποφευχθεί η υπερεκμετάλλευση και η άκριτη εμπορευματοποίηση που θα έθετε σε κίνδυνο το ίδιο το οικοσύστημα από το οποίο προέρχεται αυτή η γνώση.
- Παιδικό εργαστήριο «Το δάσος και τα μανιτάρια» | Τετάρτη 22 Ιουλίου
Παράλληλα με το σεμινάριο ενηλίκων, 12:00–13:30, θα πραγματοποιηθεί παιδικό εργαστήριο με τίτλο «Το δάσος και τα μανιτάρια».
Το εργαστήριο απευθύνεται σε παιδιά και βασίζεται στο παιχνίδι, την παρατήρηση και τη δημιουργική έκφραση. Στόχος είναι τα παιδιά να γνωρίσουν το δάσος ως έναν ζωντανό κόσμο σχέσεων και αλληλεξαρτήσεων.
Μέσα από βιωματικές δραστηριότητες, μικρές ασκήσεις παρατήρησης, αφήγηση, ζωγραφική ή φυσικές κατασκευές, τα παιδιά θα ανακαλύψουν τι είναι το δασικό οικοσύστημα, ποιος είναι ο ρόλος των μανιταριών, γιατί είναι σημαντική η βιοποικιλότητα και πώς μπορούμε να παρατηρούμε τη φύση χωρίς να την καταστρέφουμε.
Η περιβαλλοντική εκπαίδευση στα ορεινά χωριά δεν είναι μια δευτερεύουσα δραστηριότητα. Είναι μέρος της συνέχειας ενός τόπου. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η γνώση, η φροντίδα και η σχέση με το περιβάλλον περνούν στις νεότερες γενιές.
- Ομιλία – συζήτηση «Προϊόντα ορεινής παραγωγής και τοπική ταυτότητα» | Τετάρτη 22 Ιουλίου
Στις 19:00–21:00, η συζήτηση στρέφεται στα προϊόντα ορεινής παραγωγής και στη σύνδεσή τους με την τοπική ταυτότητα.
Η ομιλία – συζήτηση θα παρουσιάσει το ευρωπαϊκό καθεστώς “Mountain Product”, τις δυνατότητες πιστοποίησης προϊόντων ορεινών περιοχών και τις προοπτικές συλλογικής ανάδειξης τοπικών προϊόντων.
Η Βοβούσα και η ευρύτερη περιοχή της Πίνδου διαθέτουν έναν πλούτο που δεν εξαντλείται στο τοπίο. Περιλαμβάνει τη γνώση της παραγωγής, τα προϊόντα του δάσους, την κτηνοτροφία, τη γαστρονομία, τις εποχικές πρακτικές, τις αφηγήσεις, τις μνήμες και τις δεξιότητες των ανθρώπων.
Το ερώτημα είναι το πώς όλα αυτά μπορούν να συγκροτήσουν ένα κοινό αφήγημα τόπου. Πώς μπορούν τα προϊόντα του δάσους και της ορεινής παραγωγής να συνδεθούν με την τοπική οικονομία; Πώς μπορεί να αποφευχθεί η αποσπασματική προβολή; Πώς μπορούν να συνεργαστούν παραγωγοί, επαγγελματίες του τουρισμού, συνεταιρισμοί και τοπικοί φορείς;
Η συζήτηση αυτή συνδέει την περιβαλλοντική διάσταση του έργου με την κοινωνική και οικονομική του διάσταση. Γιατί ένα ζωντανό δάσος χρειάζεται και ζωντανές κοινότητες γύρω του. Και μια ζωντανή κοινότητα χρειάζεται τρόπους να παράγει, να συνεργάζεται, να αφηγείται τον τόπο της και να δημιουργεί εισόδημα χωρίς να καταστρέφει τη βάση της ζωής της.
- Συνεργατικά μοντέλα δασικής διαχείρισης | Πέμπτη 23 Ιουλίου
Η τρίτη ημέρα, Πέμπτη 23 Ιουλίου, 18:00–20:00, είναι αφιερωμένη στα συνεργατικά μοντέλα δασικής διαχείρισης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο θεσμικό πλαίσιο του ν. 5106/2024 για τη διαχείριση και εκμετάλλευση δημόσιων δασών ή διαχειριστικών μονάδων, καθώς και οι δυνατότητες που ανοίγονται μέσα από τα Υβριδικά Συνεργατικά Σχήματα και τη συνεργασία με φορείς της κοινωνικής και συνεργατικής οικονομίας.
Το εργαστήριο απευθύνεται κυρίως σε δασικούς συνεταιρισμούς, ενώσεις, υλοτόμους, δασεργάτες, επαγγελματίες του δάσους, επιχειρήσεις στον τομέα της ξυλείας, τοπικούς παραγωγούς και κατοίκους που ενδιαφέρονται για το μέλλον του δάσους, με στόχο να ανοίξει μια πρακτική και συμμετοχική συζήτηση για το τι μπορεί να λειτουργήσει στη Βοβούσα και στην ευρύτερη περιοχή.
Η συνάντηση θα δώσει χώρο για ενημέρωση, αποσαφήνιση βασικών σημείων του θεσμικού πλαισίου, συγκέντρωση ερωτημάτων και προβληματισμών από τους ίδιους τους Δασικούς Συνεταιρισμούς, διερεύνηση πιθανών συνεργατικών ή υβριδικών σχημάτων και σύνδεση της δασικής διαχείρισης με την απασχόληση, την τοπική ανάπτυξη, την προστασία του δάσους και την ενίσχυση της κοινότητας.
The πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί στις 20:00-21:00, με μια σύντομη συνάντηση ανακεφαλαίωσης.
Οι συμμετέχοντες θα κληθούν να μοιραστούν τι κρατούν από τις δράσεις, ποιες ιδέες θεωρούν πιο χρήσιμες και ποιες προοπτικές συνέχειας βλέπουν για τη Βοβούσα και το Κοινοτικό Δάσος.
Μέσα από αυτή την τελευταία συζήτηση, το τριήμερο θα κλείσει με μια πρώτη συλλογική κατανόηση του τι σημαίνει σήμερα το δάσος για τη Βοβούσα και τι μπορεί να σημαίνει για το μέλλον της.
Η συμμετοχή είναι ελεύθερη και δωρεάν!
——————————————————————
Διαμονή στη Βοβούσα
Για όσες και όσους επιθυμούν να συμμετέχουν στις δράσεις και να διανυκτερεύσουν στο χωριό, μπορούν να απευθυνθούν στα παρακάτω καταλύματα:
Ξενώνας Κερασιές | 26560 23003, 6976867042, 6944578669 | kerasies.gr
Καταφύγιο Βάλια Κάλντα | 26560 22200, 6977314779 | katafigiovaliacalda.eu
Ενοικ. δωμάτια Σοφία Σταγκογιάννη | 6976867042, 6977806297
Ενοικ. δωμάτια «Το Γεφύρι» | 6976518017