16 Οκτωβρίου | Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής και Παγκόσμια Ημέρα Δράσης για τη Διατροφική Κυριαρχία των Λαών
Κάθε χρόνο, στις 16 Οκτωβρίου, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής, το διεθνές αγροτικό κίνημα La Via Campesina καλεί σε μια παγκόσμια κινητοποίηση για τη διατροφική κυριαρχία των λαών και ενάντια στην αυξανόμενη εξουσία των πολυεθνικών επιχειρήσεων πάνω στα συστήματα τροφής.
Το φετινό κάλεσμα, με κεντρικό σύνθημα «Τέλος στην παγίδα του χρέους! Διατροφική κυριαρχία με οικονομική κυριαρχία, τώρα!», αναδεικνύει τη στενή σύνδεση ανάμεσα στο χρέος, την οικονομική εξάρτηση και την απώλεια ελέγχου πάνω στη γη, την παραγωγή και την τροφή μας.
Σε ένα παγκόσμιο σύστημα όπου η γη, οι σπόροι, το νερό και η αγροτική παραγωγή συγκεντρώνονται ολοένα περισσότερο στα χέρια μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων, οι μικροί παραγωγοί και οι αγροτικές κοινότητες βρίσκονται αντιμέτωποι με ολοένα μεγαλύτερες πιέσεις. Το αυξανόμενο κόστος παραγωγής, η περιορισμένη διαπραγματευτική τους δύναμη, η οικονομική ανασφάλεια και η εξάρτηση από μεγάλες αλυσίδες εφοδιασμού περιορίζουν την αυτονομία τους και απειλούν τη βιωσιμότητα των μικρών αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
Τι σημαίνει διατροφική κυριαρχία;
Η διατροφική κυριαρχία δεν αφορά μόνο την επάρκεια τροφίμων ή την πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή. Αφορά πρωτίστως το δικαίωμα των ανθρώπων και των κοινοτήτων να αποφασίζουν πώς παράγεται, διανέμεται και καταναλώνεται η τροφή τους.
Σημαίνει ότι οι μικροί παραγωγοί μπορούν να ζουν αξιοπρεπώς από τη δουλειά τους, ότι οι καταναλωτές έχουν πρόσβαση σε ποιοτικά, υγιεινά και προσιτά τρόφιμα και ότι οι τοπικές κοινωνίες διατηρούν τον έλεγχο των φυσικών πόρων και των παραγωγικών τους δυνατοτήτων.
Σημαίνει, επίσης, τη δυνατότητα να αναπτύσσονται συστήματα τροφής που σέβονται τη γη, τη βιοποικιλότητα, την τοπική γνώση και τις ανάγκες των ανθρώπων, αντί να καθορίζονται αποκλειστικά από τη μεγιστοποίηση του κέρδους.
Η διατροφική κυριαρχία είναι, επομένως, στενά συνδεδεμένη με την κοινωνική δικαιοσύνη, την οικονομική αυτονομία, τη δημοκρατία και τη δυνατότητα των κοινοτήτων να διαμορφώνουν το μέλλον τους.
Από το παγκόσμιο αίτημα στην τοπική δράση
Στα Ψηλά Βουνά πιστεύουμε ότι η μετάβαση προς πιο δίκαια και ανθεκτικά συστήματα τροφής δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε αποφάσεις που λαμβάνονται σε διεθνές ή εθνικό επίπεδο.
Η αλλαγή μπορεί και πρέπει να χτίζεται και από τα κάτω, μέσα από συλλογικές πρωτοβουλίες, συνεργασίες και νέες σχέσεις εμπιστοσύνης ανάμεσα στους ανθρώπους που παράγουν την τροφή και εκείνους που την καταναλώνουν.
Αυτή είναι και η φιλοσοφία πίσω από την προσπάθειά μας να αναπτύξουμε στην Ήπειρο ένα τοπικό σύστημα τροφής βασισμένο στις αρχές της Κοινωνικά Υποστηριζόμενης Γεωργίας (Community Supported Agriculture – CSA).
Η Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία αποτελεί ένα διαφορετικό μοντέλο οργάνωσης της παραγωγής και της διάθεσης τροφίμων, που βασίζεται στη συνεργασία, τη δέσμευση και την αμοιβαία υποστήριξη παραγωγών και καταναλωτών.
Μέσα από πιο σταθερές σχέσεις και άμεσες συνεργασίες, επιδιώκει να προσφέρει στους παραγωγούς μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και δίκαιη αμοιβή για τη δουλειά τους, ενώ επιτρέπει στα νοικοκυριά να έχουν πρόσβαση σε φρέσκα, εποχικά προϊόντα γνωστής προέλευσης.
Παράλληλα, ενισχύει τις τοπικές οικονομίες, περιορίζει την εξάρτηση από πολύπλοκες αλυσίδες διανομής και δημιουργεί ουσιαστικότερους δεσμούς ανάμεσα στις πόλεις και την ύπαιθρο.
Η στήριξη της μικρής παραγωγής αφορά το μέλλον των τόπων μας
Για εμάς, η στήριξη της μικρής αγροτικής παραγωγής δεν αφορά μόνο την ποιότητα της τροφής που φτάνει στο τραπέζι μας.
Αφορά τη δυνατότητα των ανθρώπων να συνεχίσουν να ζουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους. Αφορά τη διατήρηση της παραγωγικής δραστηριότητας στα χωριά, την αξιοποίηση της τοπικής γνώσης, τη δημιουργία αξιοπρεπών εισοδημάτων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών οικονομιών.
Σε μια περιοχή όπως η Ήπειρος, όπου πολλές ορεινές και αγροτικές κοινότητες αντιμετωπίζουν τη μείωση του πληθυσμού και τον περιορισμό των οικονομικών δραστηριοτήτων, η ανάπτυξη βιώσιμων τοπικών συστημάτων τροφής μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για την αναζωογόνηση της υπαίθρου.
Η σύνδεση μικρών παραγωγών και νοικοκυριών, η συλλογική οργάνωση της διανομής και η δημιουργία σταθερών τοπικών συνεργασιών δεν είναι απλώς ζητήματα οικονομικής αποτελεσματικότητας. Είναι τρόποι να ξαναχτίσουμε σχέσεις, εμπιστοσύνη και κοινότητες.
Η διατροφική κυριαρχία χτίζεται συλλογικά
Η 16η Οκτωβρίου είναι μια ευκαιρία να σκεφτούμε ξανά όχι μόνο τι τρώμε, αλλά και ποιος παράγει την τροφή μας, κάτω από ποιες συνθήκες, ποιος καθορίζει την αξία της και ποιος έχει πραγματικά τον έλεγχο του συστήματος μέσα από το οποίο αυτή φτάνει σε εμάς.
Η διατροφική κυριαρχία δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από τις ατομικές καταναλωτικές επιλογές. Χρειάζεται συλλογική οργάνωση, δημόσιες πολιτικές που στηρίζουν τους μικρούς παραγωγούς, προστασία των κοινών πόρων και οικονομικά μοντέλα που βάζουν τις ανάγκες των ανθρώπων και του περιβάλλοντος στο επίκεντρο.
Γιατί το μέλλον της τροφής είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το μέλλον των τόπων μας. Και αυτό το μέλλον μπορούμε να το διαμορφώσουμε μαζί.
Πηγή και περισσότερες πληροφορίες: