Με αφετηρία το πρόσφατο μπλακάουτ σε Ισπανία και Πορτογαλία, αναδεικνύεται το ζήτημα της τεχνολογικής εξάρτησης και της αυξανόμενης ευαλωτότητας χωρών και κοινοτήτων απέναντι σε διεθνείς κρίσεις, εμπορικούς πολέμους και γεωπολιτικές εντάσεις. Η καθημερινότητα της σύγχρονης ζωής, από τα κινητά τηλέφωνα μέχρι τη γεωργική παραγωγή και τα φάρμακα, βασίζεται σε σύνθετες αλυσίδες τεχνολογίας που συχνά δεν μπορούν να παραχθούν, να επισκευαστούν ή να προσαρμοστούν τοπικά.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Βασίλης Κωστάκης, καθηγητής Τεχνολογικής Διακυβέρνησης και Βιωσιμότητας και ερευνητής με ενεργή συμμετοχή σε εγχειρήματα ενέργειας, έρευνας και κοινοτικής παραγωγής, θέτει το ερώτημα ποια τεχνολογία μπορεί να προσφέρει πραγματική ανθεκτικότητα και αυτονομία. Η κυριαρχία της συζήτησης γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και τις τεχνολογίες αιχμής συχνά επισκιάζει το κόστος τους, τόσο σε υλικά και ενέργεια όσο και σε κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, το οποίο μεταφέρεται σε άλλες περιοχές του κόσμου.
Απέναντι στην αντίθεση ανάμεσα στην άκριτη υιοθέτηση υψηλής τεχνολογίας και στην πλήρη επιστροφή σε παραδοσιακές λύσεις, προτείνεται η «τεχνολογία του μέτρου». Πρόκειται για μια προσέγγιση που συνδυάζει σύγχρονες και παραδοσιακές γνώσεις, δίνοντας έμφαση στην καταλληλότητα, την προσαρμοστικότητα και τη βιωσιμότητα. Παραδείγματα αυτής της λογικής εντοπίζονται σε πρωτοβουλίες ανοιχτού σχεδιασμού και τοπικής παραγωγής, από διαστημική τεχνολογία ανοιχτού κώδικα και ανθεκτικά προσθετικά άκρα, έως αγροτικά εργαλεία προσαρμοσμένα στους μικρούς καλλιεργητές και μικρής κλίμακας συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η τεχνολογία του μέτρου βασίζεται στην αποκέντρωση της παραγωγής, στη διάχυση της γνώσης μέσω ανοιχτού σχεδιασμού και στη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων στη λήψη αποφάσεων. Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου η πρόσβαση σε πρώτες ύλες, ενέργεια
και τεχνολογικά προϊόντα γίνεται ολοένα και πιο αβέβαιη, αυτή η προσέγγιση παρουσιάζεται ως μια ρεαλιστική κατεύθυνση για μεγαλύτερη αυτάρκεια και ανθεκτικότητα, χωρίς να απορρίπτει την καινοτομία αλλά επαναπροσδιορίζοντας τον ρόλο της.
Το πλήρες κείμενο του Βασίλη Κωστάκη είναι διαθέσιμο στο News247.